Nuttige informatie voor naasten tijdens de week van de euthanasie

Het was een geslaagde bijeenkomst op 13 februari 2018 in Den Haag, tijdens de week van de euthanasie, dit jaar gericht op de naasten. De tips uit het handboek werden dan ook goed ontvangen.

Enkele tips voor de naasten:

Hoe kun je omgaan met al je gevoelens?

Onze emoties brengen ons naar de essentie, naar dat wat echt belangrijk is. Daardoor kun je zin geven aan de laatste levensfase. Geef ruimte aan je emoties en bespreek ze. Als je je emoties aanvaardt en er aandacht aan geeft, kom je bij wat je nu nodig hebt om verder te kunnen en bij jezelf te blijven.

Als je emoties de overhand nemen en het lijkt of je verzwolgen wordt, is het goed je los te maken hiervan. Dat wil zeggen de emotie als het ware als iets buiten jezelf voor te stellen.

Je kunt in deze periode worden geconfronteerd met zaken waar je je voorheen liever niet mee bezig hield en dacht daar later wel iets mee te doen. Gevoelens die zijn weggestopt en onverwerkte zaken of verliezen komen naar boven. Dit kan ook over andere verliezen gaan dan alleen die bij een overlijden. Zoek uit wat van toen en wat van nu is. Anders reageer je je misschien op een manier die je niet zou willen.

Hoe houd je ondanks je eigen gevoelens een open houding naar je dierbare?

Een open houding betekent aanwezig zijn, jezelf zijn, geen toneel spelen of gemaakt vrolijk doen om de ander op te peppen of je eigen emoties te verbergen. Dat geeft de boodschap dat de ander moet meespelen en ook niet zichzelf kan zijn. Zelf eerlijk zijn nodigt de ander uit om ook eerlijk te praten over wat haar bezighoudt.

Wat jij ervaart, is anders dan wat jouw dierbare ervaart. Je kunt niet weten wat het is om te gaan sterven. Het is goed om te reageren vanuit mededogen, dat wil zeggen meeleven. Meeleven wil niet zeggen dat je hetzelfde gevoel hebt, maar dat je begrijpt dat de ander zich zo voelt. Dan word je niet geleid door je eigen gevoelens en heb je ruimte om te horen wat je dierbare ervaart, zonder zelf iets in te vullen. Dan is er ruimte om te praten over het sterven en om samen te huilen en te rouwen. Dat kan jullie beiden helpen bij het loslaten.

Probeer je dierbare niet te troosten. Hierdoor kan zij het gevoel krijgen dat je de situatie minimaliseert en daarmee ontken je haar gevoel. Probeer er alleen voor haar te ‘zijn’. Er is toch geen oplossing. Zij verwacht niet dat je haar verdriet wegneemt. Ze vraagt niet om antwoorden, maar om te worden gezien in haar verdriet.

Hoe kun je voor jezelf zorgen?

Omdat je je als naaste vaak zo machteloos voelt, wil je zo goed mogelijk voor je dierbare zorgen. Je wilt aan alle wensen tegemoet moeten komen. Dan kan het zijn dat je jezelf wegcijfert en een houding oplegt van onvermoeibaarheid, flinkheid en quasi opgewektheid. Vertel anderen wat je nodig hebt. Die zien niet altijd hoe jij je voelt. Je uitspreken kost moed, maar het is vaak de enige manier om steun te krijgen. Geef aan dat je een arm om je heen nodig hebt. Mensen in je omgeving willen graag iets voor je doen, maar weten niet wat. Je kunt ze helpen door ze te vertellen hoe ze je kunnen ondersteunen, zowel praktisch als emotioneel.

Respecteer jezelf: geef op een rustige manier uiting aan je gevoelens. Dit kun je ook bij je dierbare doen bijvoorbeeld: ‘ik vind het lastig dat ik niet meer voor je kan doen’ of ‘ik vind het moeilijk je zo te zien’.

Forceer jezelf niet en doe geen dingen die je eigenlijk helemaal niet fijn vindt om te doen. Begin niet over gevoelens als je dat niet zit zitten. Zorg voor jezelf en heb oog voor je eigen behoeften.

Hoe kun je het gesprek over het naderende sterven aangaan met je dierbare?

Praten neemt spanningen weg en dit is hét moment om onuitgesproken zaken te bespreken. Daarnaast komen emoties ‘in beweging’ als ze bespreekbaar worden gemaakt. Die openheid maakt de pijn wel meer voelbaar. Daarom gaan mensen in deze situatie communicatie vaak uit de weg. Door de pijn te ervaren, neemt deze af en draagt dit bij aan de verwerking van het komende verlies.

Het kan zijn dat je bang bent om de verkeerde dingen te zeggen. Dan reageer je misschien vanuit je eigen angst en medelijden. Echter medelijden creëert juist afstand. Als je medelijden hebt, identificeer jij je met de ander en reageer je vanuit je eigen lijden.

Mocht je dierbare moeite hebben zich te uiten, dan kun je misschien proberen te begrijpen wat er werkelijk speelt door te luisteren naar de toon waarop zij iets zegt. Om te helpen kun je benoemen wat je waarneemt. ‘ik heb het gevoel dat je wel heel verdrietig bent, is dat zo?’. Al naar gelang de reactie kan je dan verder vragen of benoemen.

Er zijn manieren om de communicatie op gang te brengen en andere activiteiten om je samen met de zieke voor te bereiden op het komende afscheid. Je kunt fotoboeken bekijken en daardoor herinneringen ophalen. Je kunt vragen of ze uitgesproken wensen voor de uitvaart heeft. Je kunt samen gedichten of muziek uitzoeken voor de uitvaart of de rouwadvertentie of kaart opstellen. Je kunt helpen met het afsluiten van sociale media. En je kunt ook een persoonlijke afscheidsbrief schrijven en deze voorlezen.

Waaraan kun je denken om je voor te bereiden op het moment van de euthanasie?

Wellicht wil jouw dierbare specifieke kleding dragen of willen jullie bepaalde aandenken aan haar geven. Voor jonge kinderen kan het een troost zijn om een tekening mee te geven. Dit moet je wel regelen voordat de dokter komt.

Je dierbare kan pijn ervaren van de injecties of sterke lichamelijke reacties krijgen tijdens het sterven. Daar kun je van schrikken en het kan je herinnering vertroebelen. Als je je daarop voorbereidt, kan dit het effect verminderen.

Let er alsjeblieft op dat je vóór de toediening van beide middelen afscheid neemt van je dierbare. Binnen een paar minuten of nog eerder is je dierbare niet meer aanspreekbaar. Dus alles wat jullie nog willen zeggen, moet je doen vóór de eerste injectie of voordat het drankje wordt gedronken. Daarna is er misschien alleen nog tijd voor een kort ‘ik hou van jou’.

Lees hier het artikel van de NVVE

Klik hier om het handboek voor naasten bij euthanasie te bestellen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *